Hình tượng Rồng ở Việt Nam qua các thời kỳ

25/06/2021 - 11:54 PM - 133 lượt xem

Hình tượng rồng trong văn hoá Việt Nam

Trong thần thoại châu Á, không có sinh vật nào ấn tượng như rồng. Đối với nông dân Việt Nam, rồng là biểu tượng sống động của tứ linh mây, mưa, sấm và ánh sáng. Được thể hiện bằng hình chữ S, rồng được khắc họa trên các hiện vật có niên đại từ nền văn hóa Đông Sơn-Âu Lạc, tồn tại ở miền Bắc Việt Nam trong thiên niên kỷ thứ nhất trước Công nguyên. Sau đó là tín ngưỡng thờ Tứ Pháp, hay Tứ thần. Từ lâu các nhà ngắm sao đã xác định chòm sao Rồng được tạo thành từ bảy ngôi sao sắp xếp giống như hình chữ S. Ngôi sao sáng nhất là Tâm (Tam), còn được gọi là sao Thần (Thần). Chữ Thân cũng có thể được đọc là Thìn (con Rồng)
tượng đồng tượng rồng phong thuỷ mạ vàng
Rồng cũng gắn liền với vương quyền. Mỗi người dân Việt Nam đều biết đến sự tích Lạc Long Quân và Âu Cơ Lạc Long Quân (Vua rồng thuộc tộc chim Lạc) được mệnh danh là ông tổ của dân tộc Việt Nam. Người ta cho rằng ông là con của rồng, trong khi vợ ông, Âu Cơ, là con của thần tiên. Con trai cả của họ, vua Hùng, đã dạy dân chúng xăm hình rồng lên ngực, bụng và đùi để bảo vệ mình khỏi các loài thủy quái.
Xem thêm : Tượng Rồng Mạ Vàng

Hình tượng rồng thời Lý 

Trong thời Lý (thế kỷ 11 đến đầu thế kỷ 13), rồng đã trở thành một họa tiết trang trí phổ biến trong nghệ thuật tạo hình. Trong chiếu chỉ của hoàng gia về việc dời đô ra Thăng Long năm 1010 có viết: “Việc chọn đô là do thế đất, có thế rồng cuộn và hổ ngồi”.
Tương truyền, vào một ngày nắng đẹp khi thuyền hoàng cập bến Đại La, nhà vua nhìn thấy một con rồng vàng bay lên trời. Lấy đó là một điềm lành, ông đặt tên cho kinh đô mới là Thăng Long, hay Thành phố Rồng bay. Thành phố Hà Nội hiện đại cũng nằm trên địa điểm này.
 
Lý đầu rồngThời vua Lý có một cụm cửa hàng và nhà trọ xây sát vách của một ngôi đền cổ từng thờ thần rồng. Vào một đêm, vị thần rồng xuất hiện dưới hình dạng một cơn gió phương Bắc dữ dội, đánh sập tất cả các ngôi nhà nhưng ngôi đền vẫn còn nguyên vẹn. Sau sự kiện này, nhà vua hồ hởi tuyên bố: “Đây là Long thần, người gánh vác mọi việc trần thế”.
 
Rồng thời Lý có nguồn gốc từ thần thoại Naga của Ấn Độ, mà các dân tộc Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của thần thoại Ấn Độ đã hóa thân thành thần biển. Thời Lý khắc họa rồng vừa tinh xảo vừa độc đáo. Chiếc đầu tinh xảo của con rồng được nâng lên, đỉnh có hình chiếc vòi phun lửa đẩy ra, một viên ngọc được giữ trong hàm của nó. Bờm, tai và râu của nó bay ra phía sau một cách duyên dáng, trong khi cơ thể nhẹ nhàng, nhấp nhô của nó bay lên trên sóng. Con rồng thường được mô tả bên trong một phiến đá, một mảnh gỗ, một chiếc lá bồ đề hoặc một cánh hoa sen. Hình tượng rồng xuất hiện trên bệ tượng Quán Thế Âm A Di Đà (Kwan Kin), trên cột đá hình trụ ở sảnh trời ở Hoàng thành Thăng Long và trên cột đá hình lục giác cao 5 mét ở chùa Giám, tỉnh Bắc Ninh. Sau này được các nhà sử học nghệ thuật coi là một linga khổng lồ.
Những con rồng, hay còn gọi là long, gắn liền với hoàng tộc, được tiết lộ bằng những cái tên đặt cho tác dụng cá nhân và con người của nhà vua, chẳng hạn như long côn (hoàng bào), long châu (thuyền hoàng), long thị (hoàng nhân), và long di. (hoàng sắc mặt).

Hình tượng rồng ở thời Trần

Trong thời Trần (đầu thế kỷ 13 đến cuối thế kỷ 14), con rồng vẫn giữ được kiểu dáng tinh xảo của rồng thời Lý, thay đổi để phản ánh uy quyền lớn hơn của vương triều đã ba lần đánh bại quân Mông Cổ xâm lược. Hình ảnh trở nên chi tiết hơn, với một cái đầu lớn, sừng chẻ đôi, bốn móng vuốt hung dữ (chạm khắc trên đá ở chùa By Khê) và một thân hình tròn trịa to lớn, phủ đầy vảy cá chép (chùa Phổ Minh).

Hình tượng rồng thời Lê 

Con rồng mang một diện mạo hoàn toàn mới dưới thời Lê (đầu thế kỷ 15 đến cuối thế kỷ 18). Với cái đầu ngẩng cao, cái sừng chẻ đôi, vầng trán rộng, chiếc mũi nổi rõ, đôi mắt to đầy lực lượng, năm móng vuốt và hai bàn chân xòe ra, một con rồng đang len lỏi trên lan can cầu thang trung tâm Điện Kính Thiên. Con rồng hung dữ và uy nghiêm này rõ ràng là một biểu tượng của quyền lực hoàng gia. Có thể tìm thấy các ví dụ về rồng thời Lê được chạm khắc trên đá ở đền Cổ Loa, chạm khắc trên cửa gỗ ở chùa Keo, và chạm khắc trên giường đá cung đình ở đền Đình.
Thời Nguyễn (đầu thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20) có rồng rất giống thời Lê. Các đường gờ trên cùng của mái cung điện được trang trí bằng những con rồng nhấp nhô được phủ bằng gạch sứ lấp lánh.
 
Rồng Thăng LongBan đầu, rồng ở Việt Nam gắn liền với nước và năng lượng Âm. Người dân thường tin rằng rồng được tạo ra bởi chín con rồng, lấy nước từ biển đổ xuống cánh đồng lúa. Điệu múa rồng, một môn thể thao được nhiều người yêu thích, được dùng để cầu mưa.
 
Nhiều địa danh ở Việt Nam mang chữ long (rồng), như Vịnh Hạ Long (Nơi con rồng ngự) hay sông Cửu Long (Cửu Long).
 
Rồng chiếm vị trí hàng đầu trong phong thủy địa lý truyền thống, đặc biệt là đối với các vị vua chúa. Người ta nói rằng Lê Hoàn có công khai sáng ra thời Tiền Lê (980 - 1009 sau Công Nguyên) là do lăng mộ của ông nội ông nằm trên một “long mạch trong hàm rồng”. Bộ Hoàng Sử Hậu Lê có câu chuyện kể về Hoàng tử Lang Liêu, người đã nhìn thấy một con rồng đen đậu trên lăng mộ của vua cha. "Rồng vàng dành cho hoàng đế, rồng đen dành cho vua", văn bản cổ này nêu rõ.
 
Cũng giống như các vị vua của Trung Quốc, các vị vua Việt Nam đã chọn con rồng làm biểu tượng cho quyền lực của mình. Nhưng không giống như những con rồng Trung Quốc, được thể hiện từ trên trời xuống và phun ra lửa, những con rồng Việt Nam được thể hiện từ nước. Dù oai vệ và hung dữ nhưng những con rồng Việt Nam không bao giờ đe dọa được.
Bình luận Facebook
Các tin tức khác